Retro-Review: Dag Sinterklaas (1992-1993)

By  |  0 Comments

Supergeeks.nl blaast wekelijks het stof van klassiekers af en kijkt er met een frisse blik naar, om te zien of vroeger écht alles beter was. Deze week de serie Dag Sinterklaas uit 1992 en 1993.

Nadat al honderden jaren Sinterklaas gevierd wordt in Nederland, ligt het kinderfeest steeds meer onder vuur vanwege de kwestie Zwarte Piet. De Vlamingen kijken vol verbazing naar de discussie die in Nederland plaatsheeft rondom de zwart geschminkte kindervrind. De kwestie leeft er niet en de nationale publieke omroep VRT heeft ook geen concessies gedaan rondom de jaarlijkse intocht van de Sint.

De acteurs die nog altijd jaarlijks in de huid van Sinterklaas en Zwarte Piet kruipen, zijn Jan Decleir en Frans Van Der Aa, de sterren uit de kinderserie Dag Sinterklaas. In 2007 werden beide seizoenen, in totaal twintig afleveringen van circa twaalf minuten, op dvd uitgebracht. Dag Sinterklaas geniet vanwege zijn vele herhalingen een soort cultstatus in Nederland, hoewel het enkel in Vlaanderen werd uitgezonden.

Het plot van alle afleveringen draait om de Vlaamse presentator en zanger Bart Peeters, die de zusjes Charlotte en Jessica Cox ondervraagt over hun kennis van Sint Nicolaas. Nadat de meisjes hun ideeën loslaten op de vragen van Peeters, vertelt hij ze steevast dat hij het antwoord al gevonden heeft. “Weten jullie hoe ik dat weet? Ik ben bij Sinterklaas geweest”, aldus een immer fier glunderende Peeters.

Bart Peeters op bezoek bij Sinterklaas en zwarte Piet in Dag Sinterklaas (foto: VRT)

Bart Peeters op bezoek bij Sinterklaas en zwarte Piet in Dag Sinterklaas (foto: VRT)

De ‘framingdevice’ van Peeters en de twee meisjes werd tot en met 2006 herhaald op Ketnet (de zussen waren inmiddels al volwassen), maar sinds 2007 worden de bekende introducties vervangen door acteur Roger Bolders, die als opa aan zijn kleinkinderen over Sint en Piet vertelt. Verder worden de originele filmpjes vertoond met Peeters, Decleir en Van Der Aa, die ook twintig jaar na dato nog erg geestig zijn.

Beeldvorming
Dag Sinterklaas vormde een belangrijk aspect in de beeldvorming van Vlaamse kinderen over het volksfeest, dat in België minder uitgebreid werd uitgelicht in de media. In Nederland waren de gebruiken toen al gestandaardiseerd door de televisie. Zo wordt er al sinds 1934 jaarlijks een intocht van de Goedheiligman georganiseerd, die sinds 1952 op televisie wordt uitgezonden. In Vlaanderen was de eerste keer pas in 1993.

Daarna was er tien jaar geen intocht van Sinterklaas op de Vlaamse tv te zien, al is het sinds 2003 een vast gebruik geworden op Ketnet (het wordt uitgezonden na de intocht in Nederland, op dezelfde dag). Andere voorname verschillen zijn dat in Vlaanderen geen Pakjesavond wordt gevierd, maar het feest vindt op 6 december (de sterfdag van de originele Nicolaas van Myra) plaats en zijn paard heet Slecht Weer Vandaag.

De relatie tussen Sinterklaas en Piet is in Dag Sinterklaas dan ook heel anders dan zoals men dat in Nederland gewend is. Net zoals bijvoorbeeld de Smurfen, hebben de Pieten in Nederland elk een eigen kenmerk of functie (Pietje Paniek bijvoorbeeld) waarmee ze worden aangesproken. De Nederlandse Sint is een soort aanvoerder van een club, waar de Vlaamse Sint meer een vaderrol heeft ten opzichte van Piet.

Tabbard
Decleir is ook in Nederland een gevierd acteur. Zo vertolkte hij de hoofdrol in de speelfilm Karakter uit 1997, die dat jaar een Academy Award won voor beste niet-Engelstalige rolprent. Ook werd hij ingehuurd om weer zijn tabberd aan te trekken voor de films Het Paard Van Sinterklaas en Waar Is Het Paard Van Sinterklaas?, omdat de Publieke Omroep-Sint niet aan commerciële projecten mag meewerken.

Bart Peeters en Zwarte Piet (foto: VRT)

Bart Peeters en Zwarte Piet (foto: VRT)

Anders dan veel van de Nederlandse klazen is Decleirs Sint een strenge, kordate en enigszins afstandelijke figuur, die zichzelf nooit bedient van enig sarcasme of grapjes die enkel de ouders zullen begrijpen (Bram van der Vlugt was hier een meester in). De bisschop wordt niet louter als een gedistingeerde goeddoener geportretteerd, hij heeft ook zo zijn zwaktes: hij rookt graag sigaartjes en heeft een opvliegend karakter.

De Vlaamse Zwarte Piet is daarentegen juist veel joliger en kinderlijker dan de Nederlandse grappenmakers die zich als Sints knecht voordoen. Van Der Aa heeft een grappige elastische grimas, heeft goede beheersing van fysieke humor en is in enige mate acrobatisch aangelegd (de Hollandse Hoofdpiet is wat houterig, niet?). Piet is een goedlachse grapjas, die Peeters vaak opstookt om de Sint te plagen.

Afrikaans
Waar Gerda Havertong in 1987 al haar ongenoegen uitte over Zwarte Piet in een aflevering van Sesamstraat, is Dag Sinterklaas verre van politiekcorrect. Als Sint vraagt waarom de wijn zwart is, nadat Piet inkt in de fles heeft gedaan, antwoordt de knecht: “Het is Afrikaanse wijn.” In de serie wordt bovendien uitgelegd dat Piet een donkere huid heeft van het door de schoorsteen klimmen (“Het gaat er niet van af”).

Behalve wat suffe thema’s als hoe je je schoen zet en wat er in het boek van de Sint staat, durft de bekroonde BRT-serie gewaagdere invalshoeken op te zoeken. Zo vertelt Sint over de verloving die hij moest verbreken om zijn taak als kindervriend te vervullen. Ook blijkt hij als het stormt te slaapwandelen, hij wordt door Piet beledigd in een lied en hij is diep bedroefd als een kind schrijft niet meer in hem te geloven.

Niet langer werden Sint en Piet door de Vlaamse media neergezet als onaantastbare figuren die door kinderen gevreesd moesten worden, maar onder de regie van Dick Verbesselt zagen de kinderen in België het duo als warme menselijke karakters. Productioneel gezien is Dag Sinterklaas nog steeds niet achterhaald. Het introfilmpje alleen al, met zijn winterse beelden en kenmerkende muziek, werkt sfeerverhogend.

Los van de vraag of Zwarte Piet anno 2015 nog wel acceptabel is: ****

Reacties

Reacties